Enkele dagen voor de geboorte zie je duidelijk dat het veulen rustige perioden heeft en perioden waarin het heel sterkt beweegt. Dit zie je ook aan de merrie. Het precieze moment van de geboorte bepalen is vaak moeilijk maar een goede indicator is de uier. De uier kan al een maand voor de geboorte beginnen op te zwellen. Maar kort voor de geboorte komen er witachtige kegels aan de spenen van de merrie te hangen, dit fenomeen heet kegelen. Bij sommige merries druppelt er al wat melk uit. Ook het slapper worden van de banden rond de staart toont aan dat de geboorte nadert.

Rechts ziet u een merrie die kegelt. Er hangen witachtige kegels aan de uier van de merrie. Geboorte veulen kegelen

Wat moet je nu allemaal voorzien? Hier geven we een schematisch overzicht van de “benodigdheden” voor de bevalling.

  • Een ruimte box, met zaagsel op de ondergrond en daarboven strooi. Dit voorkomt dat merrie of veulen uitglijden bij het opstaan. Als je er voor kiest om het veulen op de wei geboren te laten worden is het toch noodzakelijk om een box klaar te hebben voor het geval het zou regenen, of wanneer er iets mis zou lopen.
  • Voldoende licht, zowel in de stal als een licht buiten.
  • Het is optioneel dat u uw merrie afzondert van andere paarden voor, tijdens en kort na de bevalling. In de kudde zondert de merrie zich ook af van andere paarden. Wanneer ze toch in de buurt van andere paarden staat kan ze hierdoor zenuwachtig worden, en niet voldoende arbeiden om het veulen ter wereld te brengen.
  • De merrie moet een halster aan hebben.
  • Hou nuttige telefoonnummers bij de hand (zoals van de dierenarts, een kennis die je wilt opbellen,…)
  • Jodium tinctuur (dit is niet gewoon isobetadine, jodium tinctuur is een stof die vroeger ook bij mensen gebruikt werd. De stof piekt heel erg op wondjes. Het zorgt er echter wel voor dat het naveltje van het veulen goed opdroogt. Het is bruinig van kleur en heeft een sterke geur).
  • Een staartbandage en een zweetdeken (voor het geval dat de merrie veel gezweet heeft, zodat ze geen kou zou vatten.)
  • (Warm) water, emmers, handdoeken, schaar.
  • Eventueel een praam.

Het veulen wordt geboren met de voorbenen eerst. Vaak zit het ene voorbeen iets meer naar voren dan het andere. Daarna komt het hoofd die op beide voorbenen ligt. Wanneer men bij de bevalling merkt dat het hoofd teruggeslagen in de baarmoeder ligt moet men zelf het hoofd er bij halen. Vooraleer men in de merrie gaat, moet men goed de handen wassen om infecties te voorkomen. Wanneer u ziet dat de achterbenen van het veulen eerst komen jaagt u best de merrie recht en wandelt met haar terwijl u wacht op de dierenarts. Het is belangrijk dat de merrie in beweging blijft en niet gaat persen. Dit is echter een ernstig probleem, want een veulen kan niet geboren worden met de achterbenen eerste.
Over het algemeen gaat de bevalling van een veulen zeer snel in 15 tot 30 minuten is het geboren. Wat kunt u doen bij de geboorte?

  • 1. Kijk of de voorbenen eerst komen en voel zonodig of het hoofd in de juiste positie ligt. (was de handen voor u in de merrie komt!)
  • 2. Breek de pootjesblaas. Zodat het veulen niet kan stikken in het vruchtwater of het vlies. Maak ook het neusje vrij.
  • 3. Wanneer alles goed verloopt, wacht u best af. Kijk op een afstand toe en grijp in wanneer iets verkeerd zou lopen. U kunt eventueel de merrie helpen door tussen het persen de beentjes vast te houden, zodat deze niet terugschieten.
  • 4. Wanneer de bevalling niet vlot genoeg verloopt. Bijvoorbeeld wanneer het veulen niet snel genoeg geboren wordt en het dreigt te stikken. (dit is meestal niet het geval!)

 

1. Verzeker u ervan dat het veulen in de juiste positie ligt.2. Trek lichtjes mee aan de benen van het veulen (dit hangt af van hoe ver de bevalling al gevorderd was voor u ingreep. Trek in de richting van het spronggewricht van de merrie, want dit is de natuurlijke richting, het bekken is namelijk op deze manier opgebouwd. Je mag enkel trekken wanneer de merrie een wee heeft of wanneer ze zelf perst.

Het moeilijkste deel zijn de schouders, wanneer dit geboren is, volgt de rest vaak erg vlot. De navelstreng schiet door wanneer merrie of veulen proberen op te staan. Dit gebeurt altijd op het juiste plaatsje, dus u hoeft de navelstreng niet door te knippen. Het is beter voor het veulen dat de merrie nog eventjes blijft liggen, want zo vloeien er nog enkele liters bloed van de placenta naar het veulen. Veulens die dit bloed niet hebben gekregen kunnen vaak zwak zijn en moeite hebben met opstaan. In erge gevallen neemt men soms zelfs wat bloed van de merrie af en geeft dit aan het veulen.
Knoop wanneer de merrie is rechtgestaan de nageboorte op, op deze manier voorkom je dat de merrie er gaat op staan en dat er een grote kracht inwerkt op de nageboorte die nog in de baarmoeder zit. Het kan ernstige gevolgen hebben wanneer de nageboorte met sterke kracht uit de baarmoeder getrokken wordt. Aan de andere kant versnelt het opknopen ook het afkomen van de nageboorte.

Hierna volgt een schematische voorstelling van de geboorte van het veulen aan de hand van enkele afbeeldingen.

Hier ziet u het veulen in de baarmoeder op het einde van de dracht. Hij ligt nog steeds op zijn rug.
Bij het begin van de geboorte draait het veulen zich. Hij moet met zijn voorbenen eerst geboren worden, daarna komt zijn hoofd.
Het veulen is bezig zich te draaien.
Het water breekt.
Het veulen ligt op zijn zij.
Kort nadat het water gebroken is verschijnt de pootjesblaas. Deze blaas ziet er melkwit uit, al snel kan je in de pootjesblaas de voorbenen van het veulen zien zitten. Vaak zit 1 voetjes iets meer naar voren dan het andere.
Het veulen wordt geboren.
Breek het vlies van de pootjesblaas. Zodat het veulen niet stikt in het vocht en het vlies.

Wanneer de merrie rechtstaat breekt de navelstreng vanzelf. Daarna likt ze het veulen droog. Dit drooglikken schept een band tussen merrie en veulen maar stimuleert ook de zenuwen en spieren van het veulen. Normaal probeert een veulen na ongeveer 30 minuten zelf rechtop te staan. Wanneer dit langer dan een uur duurt, kan je het veulen beter een handje helpen. Want hoe sneller het recht staat hoe sneller het kan drinken. Het veulen moet binnen de 3 uur na de geboorte gedronken hebben. Anders moet men de merrie melken en deze melk aan het veulen geven door middel van een zuigfles. Het is belangrijk dat het veulen deze eerste melk, biest of colostrum genoemd binnen krijgt. Het veulen wordt immers zonder afweersysteem geboren, en de biest bevat belangrijke afweerstoffen die het veulen beschermen tegen allerlei infectie en ziektes. Het sterkt het veulen ook aan. Binnen de eerste 24 uur moet bij het veulen de darmpek afgekomen zijn. Vaak krijgen veulen een spuitje om dit te bevorderen (klysma genoemd). Bij hengstenveulens is het afkomen van de darmpek vaker een probleem dan bij merries, dit komt omdat hengsten een smaller bekken hebben.

De nageboorte moet binnen de 6 uur afgekomen zijn. De dierenarts controleert of er geen stukken meer blijven zitten zijn. Wanneer dit het geval is kan dit infecties van de baarmoeder veroorzaken of zelfs hoefbevangenheid. Wanneer de nageboorte na 2 uur nog niet is afgekomen geeft de dierenarts vaak een spuitje om dit te bevorderen. Wanneer dit niet helpt moet de nageboorte manueel verwijderd worden.

Sommige merries krijgen last van koliek na de bevalling. Dit komt omdat de baarmoeder te snel samenkrimpt, en dit veroorzaakt hevige krampen. Soms is dit zelfs zo erg dat het veulen beschermd moet worden tegen de moeder.

Rechts ziet u de volledige nageboorte.

Zoals als gezegd is het belangrijk dat het veulen snel de biestmelk naar binnen krijgt omdat het hem beschermt tegen allerlei invloeden van buitenaf. Een merrie die goed ingeënt is (tegen tetanus en influenza (griep)) zal deze afweerstoffen meegeven aan het veulen via de biestmelk. Veel mensen ontwormen de merrie kort voor of nadat ze bevallen is zodat het veulen ook deze ontwormingsstoffen via de moedermelk mee krijgt. Het is echter nog aangeraden om het veulen kort na de bevalling de “veulenspuit” te geven. Deze beschermt het veulen tegen allerlei infecties.

Tip: Om de baarmoeder op een natuurlijke wijze te reinigen.
De dag na het veulen is het goed dat de merrie in beweging is. Jaag haar op en hou het veulen vast. Doordat de merrie gaat hinniken en lopen zet ze druk op de baarmoeder. De baarmoeder is hierdoor vlugger schoon, wat een volgende drachtigheid bevordert.

Terug naar overzicht